De twaalf zwaarste wandelroutes van Nederland

Hoe we hebben gemeten

Totale hoogtemeters zeggen weinig als je routes van verschillende lengtes vergelijkt. Een tocht van 25 kilometer met 300 hoogtemeters loopt heel anders dan een rondje van 5 kilometer met 150 hoogtemeters. Daarom is hier gekeken naar hoogtemeters per kilometer. Dat getal vertelt je hoe vaak je onderweg omhoog of omlaag gaat, ongeacht hoe lang je bezig bent.

Het gevolg van die keuze: de lijst wordt gedomineerd door korte routes. Zeven van de twaalf zijn niet langer dan zeven kilometer. Op korte afstanden zit vrijwel geen vlak tussenstuk waar het gemiddelde weer naar beneden zakt; je klimt, je daalt en je bent er weer. Op langere routes zitten er bijna altijd stukken dalbodem, weg of dijk tussen die het cijfer drukken.

Zuid-Limburg levert de meeste

Zeven van de twaalf routes liggen in Zuid-Limburg. De zwaarste van allemaal is de Wandelroute op de Sint-Pietersberg bij Maastricht: 5 kilometer met 29,1 hoogtemeters per kilometer. Dat is de hoogste waarde in de hele database. De Sint-Pietersberg is een plateaurand met steile flanken aan de Maaszijde, en op zo'n korte lus kom je daar meerdere keren overheen.

Rond Heerlen liggen twee varianten van dezelfde route in het Imstenraderbos, allebei 6 kilometer. De gele variant komt op 26,6 hoogtemeters per kilometer, de rode variant op 25,3. Ze zitten dicht bij elkaar in de lijst en verschillen vooral in hoe vaak ze de helling op en af gaan.

Verder zuidelijk staan Gulpen, Valkenburg en Epen in de lijst. Afwisselend Gulpen is met 13 kilometer en 23,8 hoogtemeters per kilometer de zwaarste langere route van de twaalf. Dat is een ander soort inspanning dan een korte lus: je houdt het klimwerk een halve dag vol. Bij Epen staan twee routes van 11 kilometer vlak bij elkaar, de Heimansroute op 20,5 en Uitzicht over het Geuldal op 20,3. Beide kruisen de hellingen van het Geuldal. Rond Valkenburg zijn het de korte route De Kluis (6 kilometer, 20,8) en Wandelroute Genhoes, met 14 kilometer de langste uit de hele lijst.

De Veluwezoom als tweede zwaartepunt

Drie routes komen van de zuidrand van de Veluwe, waar de stuwwal steil naar de IJssel afloopt. De Wandelroute Veluwezoom-Posbank bij Arnhem haalt 25,2 hoogtemeters per kilometer over 5 kilometer, en staat daarmee vlak achter de Limburgse koplopers. De Bomenroute Rhederoord bij De Steeg zit er met 25,1 over 6 kilometer direct achter. De Sagen en Legendentocht bij Rheden komt op 19,8 over 7 kilometer.

Het verschil met Limburg zit vooral in de ondergrond. Op de Veluwezoom klim je over zandgrond, en op losse droge zandpaden kost elke stap net iets meer dan op een verharde of stevige bodem. De hoogtemeters vertellen dus niet het hele verhaal.

De buitenstaander

Eén route valt buiten beide gebieden: de Wandelroute Kiekberg Sint-Jansberg, die vertrekt vanuit Plasmolen tussen Groesbeek en Cuijk. Met 24,6 hoogtemeters per kilometer over 6 kilometer staat die op plek zes. Ook hier gaat het om een stuwwalrand, dezelfde formatie die verderop de heuvels bij Groesbeek en Nijmegen vormt.

Wat je er in de praktijk aan hebt

Twintig tot dertig hoogtemeters per kilometer is in internationaal opzicht bescheiden, maar het verandert wel hoe je een wandeling plant. Een route van 6 kilometer met 25 hoogtemeters per kilometer kost je merkbaar meer tijd dan een rondje van 6 kilometer over een dijk. Reken op langere pauzes en op schoenen met profiel: de steile stukken in Zuid-Limburg lopen vaak door holle wegen, en die zijn na regen glad.

Wie de zwaarste routes zoekt zonder een hele dag te willen lopen, komt bij de korte lussen uit. Wil je het klimwerk langer volhouden, dan zijn Gulpen, Epen en Valkenburg de plekken om te beginnen.